Niezwykła mozaika jasnych budynków, poprzecinanych ciemnymi belkami jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów architektonicznych regionu Pomorza. Konstrukcje ryglowe, nazywane również – w zależności od materiału stosowanego w budowie – szachulcem lub murem pruskim, spotkać można w całym regionie. To niekwestionowana „kraina w kratę”, która porusza wyobraźnię i kreuje opowieści o dawnych mieszkańcach Pomorza.

„Kraciaste” są więc tu domy mieszkalne, zabudowania gospodarcze, kościoły, kaplice, a nawet… dawne gołębniki. Wprawdzie ta ciekawa architektura swoimi korzeniami sięga czasów średniowiecza, największą popularność zyskała w XVIII i XIX wieku, gdy po wojnie trzydziestoletniej na Pomorzu powstawały licznie domy mieszkalne, stodoły, karczmy i kościoły. Metoda budowy polegała na wypełnianiu drewnianego szkieletu gliną, cegłą lub trzciną, co pozwalało na tworzenie lekkich, ale solidnych i tanich konstrukcji, odpornych na trudne warunki pogodowe.

Niezwykła „kraciasta” zabudowa nie jest tylko reliktem przeszłości – coraz częściej staje się inspiracją dla współczesnych budowniczych. Coraz więcej inwestorów decyduje się na renowację i adaptację dawnych budynków, przywracając im dawny blask i nadając im nowe funkcje. Dzięki temu Pomorze Zachodnie wciąż pozostaje regionem, gdzie historia splata się z nowoczesnością, a tradycja architektoniczna nadal żyje w krajobrazie.

Kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Starogardzie

Starogard

Ko­ściół wznie­sio­no w la­tach 1578–1579 w kon­struk­cji ry­glo­wej z dę­bo­wym szkie­le­tem osa­dzo­nym na ka­mien­nym fun­da­men­cie. Świą­ty­nia stoi na te­re­nie daw­ne­go i obec­ne­go cmen­ta­rza przy­ko­ściel­ne­go. W 1909 ro­ku do­bu­do­wa­no ce­gla­ną, otyn­ko­wa­ną wie­żę.

Ad­res: Sta­ro­gard 9A/3 | Te­le­fon: 91 395 00 68

Kościół filialny pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Starej Dobrzycy

Stara Dobrzyca

Ry­glo­wa świą­ty­nia po­wsta­ła w 1711 ro­ku w miej­scu ko­ścio­ła z XVI wie­ku. W 1886 ro­ku zo­sta­ła otyn­ko­wa­na we­wnątrz i z ze­wnątrz, a re­mont z 1997 ro­ku przy­wró­cił jej pier­wot­ny wy­gląd. Ko­ściół na­le­ży do pa­ra­fii w Sta­ro­gar­dzie.

Te­le­fon: 91 395 00 68 (pa­ra­fia Sta­ro­gard)

Kościół filialny pw. św. Stanisława Kostki w Iglicach

Iglice

Daw­ny ko­ściół ewan­ge­lic­ki z 1696 ro­ku, zbu­do­wa­ny w kon­struk­cji sza­chul­co­wej. Drew­nia­na wie­ża z ostro­słu­po­wym heł­mem po­cho­dzi z dru­giej po­ło­wy XIX wie­ku. Wnę­trze za­cho­wa­ło m.in. em­po­rę mu­zycz­ną i XVIII-wiecz­ną am­bo­nę.

Ad­res: Igli­ce 8A

Kościół filialny pw. św. Anny w Ginawej

Ginawa

Ko­ściół po­wstał w 1787 ro­ku w kon­struk­cji ry­glo­wej na ce­gla­nej pod­mu­rów­ce. W XIX wie­ku prze­szedł grun­tow­ny re­mont; obec­nie, we­dług in­for­ma­cji ser­wi­su, pro­wa­dzo­ne są ko­lej­ne pra­ce re­mon­to­we.

Ad­res: Gi­na­wa | Te­le­fon: 91 562 31 90 (pa­ra­fia Stor­ko­wo)

Kościół filialny pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Siedlicach

Siedlice

Świą­ty­nia z dru­giej po­ło­wy XVIII wie­ku ma drew­nia­ną kon­struk­cję szkie­le­to­wą z ce­gla­nym wy­peł­nie­niem pól mię­dzy­ry­glo­wych. To przy­kład wiej­skiej ar­chi­tek­tu­ry sa­kral­nej cha­rak­te­ry­stycz­nej dla re­gio­nu.

Te­le­fon: 91 397 26 42 (pa­ra­fia pw. św. Jó­ze­fa w Mie­sze­wie)

Kościół filialny pw. św. Stanisława BM w Dzisnej

Dzisna

Ko­ściół z koń­ca XVI wie­ku jest jed­nym z naj­cen­niej­szych za­byt­ków kon­struk­cji szkie­le­to­wej w ar­chi­die­ce­zji. Po woj­nie stop­nio­wo nisz­czał; w la­tach 70. i 80. XX wie­ku prze­pro­wa­dzo­no re­mont i wznie­sio­no no­wą drew­nia­ną wie­żę, a w 1993 ro­ku wy­ko­na­no ka­pi­tal­ny re­mont i wy­mie­nio­no wy­peł­nie­nia mię­dzy­ry­glo­we na ce­gla­ne.

Stro­na: www.szcze­cin.ku­ria.pl | Te­le­fon: 91 391 01 94 (pa­ra­fia Trzech­el)

Ratusz w Nowym Warpnie

Nowe Warpno

Ry­glo­wy ra­tusz jest jed­nym z cha­rak­te­ry­stycz­nych za­byt­ków No­we­go Warp­na i two­rzy ar­chi­tek­to­nicz­ną ca­łość z po­bli­skim do­mem ry­glo­wym przy Pla­cu Zwy­cię­stwa.

Dom ryglowy przy Placu Zwycięstwa w Nowym Warpnie

Nowe Warpno

Bu­dy­nek po­wstał na prze­ło­mie XVIII i XIX wie­ku i był wie­lo­krot­nie prze­bu­do­wy­wa­ny. Po po­ża­rze w 1910 ro­ku i la­tach za­nie­dba­nia zo­stał od­no­wio­ny przez pry­wat­ne­go wła­ści­cie­la. Wy­róż­nia­ją go ory­gi­nal­ne drew­nia­ne drzwi z za­byt­ko­wą ta­blicz­ką z nu­me­rem 74. Wraz z ry­glo­wym ra­tu­szem sta­no­wi jed­ną z wi­zy­tó­wek mia­sta.

Ad­res: Plac Zwy­cię­stwa

Rezydencja Flemmingów w Świerznie

Świerzno

Ba­ro­ko­wy kom­pleks pa­ła­co­wy z po­cząt­ku XVIII wie­ku to jed­na z naj­bar­dziej re­pre­zen­ta­cyj­nych bu­dow­li ry­glo­wych Po­mo­rza Za­chod­nie­go. Za­ło­że­nie za­pro­jek­to­wa­no na pla­nie czwo­ro­bocz­ne­go dzie­dziń­ca z bu­dyn­ka­mi i geo­me­trycz­nym ogro­dem. Wy­róż­nia­ją się bra­ma z drew­nia­ny­mi wie­życz­ka­mi, nie­gdyś peł­nią­cy­mi funk­cję go­łęb­ni­ków, oraz za­cho­wa­ne ma­lo­wi­dła w sa­li re­pre­zen­ta­cyj­nej. Obiekt jest pry­wat­ny i znaj­du­je się w trak­cie od­bu­do­wy.

Obiekt po­ło­żo­ny w Świerz­nie

Kościół parafialny pw. Świętej Trójcy w Świerznie

Świerzno

Ko­ściół wznie­sio­no w 1681 ro­ku w kon­struk­cji drew­nia­nej, szkie­le­to­wej z ce­gla­nym wy­peł­nie­niem pól mię­dzy­ry­glo­wych. Roz­bu­do­wa­no go w 1708 i 1727 ro­ku. Świą­ty­nia znaj­du­je się w po­bli­żu re­zy­den­cji Flem­min­gów, two­rząc z nią część hi­sto­rycz­ne­go kra­jo­bra­zu wsi.

Ad­res: Świerz­no 76 | Te­le­fon: 513 946 757

Spichlerz w Goleniowie

Goleniów

XVIII-wiecz­ny spi­chlerz ry­glo­wy jest je­dy­nym za­cho­wa­nym daw­nym spi­chle­rzem por­to­wym w Go­le­nio­wie. Wznie­sio­no go na fun­da­men­tach ma­ga­zy­nu z XVI wie­ku i prze­cho­wy­wa­no w nim zbo­że. Przy­po­mi­na o cza­sach, gdy mia­sto roz­wi­ja­ło się dzię­ki han­dlo­wi rzecz­ne­mu na In­ie; dziś nie jest użyt­ko­wa­ny i peł­ni funk­cję pa­miąt­ki daw­nej por­to­wej hi­sto­rii.

Lo­ka­li­za­cja: Go­le­niów, nad Iną

Kraina w kratę na mapie

Punkt stoi przy obiekcie z prawej planszy. Na mapie są wszystkie obiekty z listy, które mają współrzędne.

Podkład mapy: OpenStreetMap