Fort Za­chod­ni zbu­do­wa­no w la­tach 1856–1861, by bro­nił por­tu przed nie­przy­ja­ciel­ski­mi okrę­ta­mi. Był wie­lo­krot­nie roz­bu­do­wy­wa­ny i uzbra­ja­ny. W cza­sie II woj­ny świa­to­wej znaj­do­wa­ły się tu sta­no­wi­ska ar­ty­le­ryj­skie, a po 1945 r. fort wy­ko­rzy­sty­wa­ła ma­ry­nar­ka ra­dziec­ka.

W 2004 r., po re­wi­ta­li­za­cji, otwar­to tu Mu­zeum Hi­sto­rii Twier­dzy Świ­no­uj­ście. Eks­po­zy­cja opo­wia­da o pru­skich po­cząt­kach for­tu, II woj­nie świa­to­wej, zim­nej woj­nie i hi­sto­rii por­tu wo­jen­ne­go. Na ze­wnątrz moż­na zo­ba­czyć m.in. dzia­ła, mi­ny mor­skie, tor­pe­dy i wy­rzut­nie ra­kiet. Zwie­dza­nie obej­mu­je rów­nież pod­zie­mia i sta­no­wi­ska ar­ty­le­ryj­skie.

Fort Ger­har­da po­wstał w la­tach 1848–1859, by strzec wej­ścia do por­tu. Za­pro­jek­to­wał go Ger­hard Cor­ne­lius van Wall­ra­ve. Ma for­mę owal­nej, dwu­kon­dy­gna­cyj­nej re­du­ty z dzie­dziń­cem, fo­są i wie­ża­mi; z cza­sem roz­bu­do­wa­no go o do­dat­ko­we ele­men­ty obron­ne.

Po la­tach opusz­cze­nia obiekt udo­stęp­ni­li zwie­dza­ją­cym pa­sjo­na­ci hi­sto­rii. Dzia­ła tu Mu­zeum Obro­ny Wy­brze­ża z po­nad 2000 mu­ze­aliów zwią­za­nych z Twier­dzą Świ­no­uj­ście. Pod­czas zwie­dza­nia z prze­wod­ni­kiem wcie­la­ją­cym się w pru­skie­go żoł­nie­rza moż­na zo­ba­czyć ka­za­ma­ty, ma­ga­zy­ny amu­ni­cyj­ne, pro­chow­nie i sta­no­wi­ska ar­ty­le­ryj­skie.

Re­du­tę wznie­sio­no w la­tach 1770–1774, by wzmoc­nić obro­nę pół­noc­nych przed­mieść Ko­ło­brze­gu po do­świad­cze­niach woj­ny sied­mio­let­niej. Jej cha­rak­te­ry­stycz­ny pię­cio­ra­mien­ny ob­rys jest do­brze wi­docz­ny z gó­ry.

W 1945 r. Niem­cy bro­ni­li się tu przez trzy dni pod­czas walk o Ko­ło­brzeg. Do dziś za­cho­wa­ły się ce­gla­ne ścia­ny z otwo­ra­mi strzel­ni­czy­mi, dzie­dzi­niec i śla­dy daw­ne­go mo­stu zwo­dzo­ne­go. Obec­nie dzia­ła tu se­zo­no­wa ta­wer­na.

Fort Uj­ście roz­wi­jał się od XVII w. wraz ze zna­cze­niem por­tu. Je­go obec­ny kształt po­cho­dzi głów­nie z lat 1832–1836, gdy po­wsta­ła trzy­kon­dy­gna­cyj­na bu­dow­la oto­czo­na mu­rem. W mar­cu 1945 r. był ostat­nim punk­tem opo­ru Niem­ców w Ko­ło­brze­gu; zdo­by­to go 18 mar­ca.

W naj­niż­szej kon­dy­gna­cji znaj­do­wa­ło się źró­dło słod­kiej wo­dy oraz ma­ga­zy­ny, wy­żej sta­no­wi­ska pie­cho­ty i ar­ty­le­rii. Z for­tem zwią­za­na jest hi­sto­ria ko­ło­brze­skiej la­tar­ni mor­skiej: jej po­przed­nicz­ki wy­sa­dzo­no w 1945 r., a no­wą uru­cho­mio­no 1 li­sto­pa­da te­go ro­ku. W pod­zie­miach for­tu dzia­ła mu­zeum mi­ne­ra­łów.

Fort Wil­czy po­wstał przed ob­lę­że­niem Ko­ło­brze­gu przez woj­ska na­po­le­oń­skie w 1807 r. Miał dzie­więć ar­mat, oko­ło 200 żoł­nie­rzy i su­chą fo­sę oto­czo­ną wil­czy­mi do­ła­mi. Bro­nił sła­biej za­bez­pie­czo­nych pół­noc­no-wschod­nich przed­po­li mia­sta.

Po woj­nach na­po­le­oń­skich obiekt roz­bu­do­wa­no, a póź­niej prze­kształ­co­no je­go oto­cze­nie. W la­tach 1925–1945 dzia­łał tu am­fi­te­atr. W mar­cu 1945 r. te­ren po­now­nie wy­ko­rzy­sta­no obron­nie. Dziś po­zo­sta­ło­ści for­tu moż­na zna­leźć w są­siedz­twie am­fi­te­atru, m.in. frag­men­ty fo­sy i wej­ście do ka­za­ma­tów.

Przez dzie­się­cio­le­cia Bor­ne Su­li­no­wo by­ło ukry­te na ofi­cjal­nych ma­pach. Naj­pierw słu­ży­ło ja­ko ba­za nie­miec­kie­go We­hr­mach­tu, a po II woj­nie świa­to­wej przez nie­mal pół wie­ku sta­cjo­no­wa­ły tu woj­ska ra­dziec­kie. Mia­sto po­zo­sta­wa­ło za­mknię­tym gar­ni­zo­nem nie­do­stęp­nym dla cy­wi­lów.

Do dziś w oko­licz­nych la­sach moż­na zna­leźć śla­dy mi­li­tar­nej prze­szło­ści: bun­kry, ko­sza­ry i ma­ga­zy­ny. Dziś miej­sco­wość przy­cią­ga mi­ło­śni­ków hi­sto­rii, le­śnych wy­praw i eks­plo­ro­wa­nia daw­nych te­re­nów woj­sko­wych.

Dom Ofi­ce­ra zbu­do­wa­li Niem­cy w la­tach 1935–1936 ja­ko re­pre­zen­ta­cyj­ny obiekt szko­le­nio­wy We­hr­mach­tu. Po­ło­żo­ny nad je­zio­rem Pi­le, mie­ścił m.in. ka­sy­no ofi­cer­skie.

W la­tach 1945–1992, gdy w Bor­nem Su­li­no­wie sta­cjo­no­wa­ły woj­ska ra­dziec­kie, dzia­łał ja­ko Gar­ni­zo­no­wy Dom Ofi­ce­rów. Znaj­do­wa­ły się tu m.in. bi­blio­te­ka, ki­no, te­atr, dys­ko­te­ka, sa­la kon­cer­to­wa i lo­kal­na te­le­wi­zja.

W oko­li­cy Wic­ka ko­ło Mię­dzyz­dro­jów za­cho­wa­ły się po­zo­sta­ło­ści nie­miec­kiej in­sta­la­cji bro­ni V3 z cza­sów II woj­ny świa­to­wej. Pod­sta­wy dział mia­ły oko­ło 150 m dłu­go­ści, a wy­strze­li­wa­ne z nich po­ci­ski mo­gły osią­gać za­sięg do 165 km.

Obiekt ofe­ru­je wy­sta­wę mi­li­tar­ną oraz in­for­ma­cje o lo­kal­nych atrak­cjach. Jest se­zo­no­wy — na stro­nie po­da­no okres otwar­cia od 1 ma­ja do 31 paź­dzier­ni­ka.

Pod­ziem­ne Tra­sy Szcze­ci­na znaj­du­ją się przy ul. Ko­lum­ba 2, w po­bli­żu dwor­ca Szcze­cin Głów­ny. To roz­le­gły schron udo­stęp­nio­ny ja­ko ga­le­ria po­nad 70 wy­staw te­ma­tycz­nych, przy­go­to­wa­nych z oświe­tle­niem, dźwię­kiem i opi­sa­mi w trzech ję­zy­kach.

Tra­sa czer­wo­na opo­wia­da o ży­ciu w schro­nie, bom­bar­do­wa­niach Szcze­ci­na i koń­cu woj­ny. Tra­sa nie­bie­ska przy­bli­ża re­alia zim­nej woj­ny, a żół­ta po­ka­zu­je co­dzien­ność PRL-u. W obiek­cie znaj­du­je się tak­że plan zdję­cio­wy fil­mu „Wiel­ka Uciecz­ka na pół­noc”.

Obiekt jest wy­mie­nio­ny na stro­nie ka­te­go­rii ja­ko taj­ny kom­pleks schro­nów, tu­ne­li i sta­no­wisk do­wo­dze­nia przy­go­to­wy­wa­nych dla nie­miec­kiej ma­ry­nar­ki wo­jen­nej. Dziś jest opi­sy­wa­ny ja­ko jed­no z naj­bar­dziej ta­jem­ni­czych miejsc re­gio­nu, po­zwa­la­ją­ce po­znać re­alia zim­nej woj­ny i przy­go­to­wa­nia do ewen­tu­al­ne­go kon­flik­tu nu­kle­ar­ne­go.

Gru­pa Wa­row­na Ce­giel­nia to część Wa­łu Po­mor­skie­go, po­ło­żo­na mię­dzy je­zio­ra­mi Zam­ko­wym i Chmiel Du­ży. Sys­tem umoc­nień po­wstał głów­nie w la­tach 1932–1936, a w 1944 r. zo­stał roz­bu­do­wa­ny o ko­lej­ne sta­no­wi­ska i prze­szko­dy obron­ne.

Ze­spół obej­mu­je cięż­kie schro­ny B-Werk, schro­ny dla bro­ni ma­szy­no­wej, sta­no­wi­ska ob­ser­wa­cyj­ne i pod­ziem­ne przej­ścia. W lu­tym 1945 r. Niem­cy opu­ści­li po­zy­cje, a część schro­nów zo­sta­ła póź­niej wy­sa­dzo­na. Obec­nie dzia­ła tu skan­sen z eks­po­zy­cją mi­li­tar­ną; or­ga­ni­zo­wa­ne są in­sce­ni­za­cje, im­pre­zy ple­ne­ro­we i raj­dy szla­kiem umoc­nień.

Mu­zeum otwar­to 16 kwiet­nia 1965 r., w 20. rocz­ni­cę for­so­wa­nia Od­ry. Po­wsta­ło z ini­cja­ty­wy sa­pe­rów 1. Ar­mii Woj­ska Pol­skie­go i mie­ści­ło szta­bo­we sta­no­wi­sko do­wo­dze­nia wojsk in­ży­nie­ryj­nych.

W zbio­rach i eks­po­zy­cji waż­ne miej­sce zaj­mu­ją mo­de­le mo­stów, plan­sze oraz ma­kie­ty przed­sta­wia­ją­ce od­ci­nek fron­tu for­so­wa­nia Od­ry mię­dzy Goz­do­wi­ca­mi a Sie­kier­ka­mi w dniach 14–20 kwiet­nia 1945 r.

Obiekt 3001 w Pod­bor­sku był taj­ną ba­zą wojsk ZSRR i ma­ga­zy­nem gło­wic ato­mo­wych. We­dług opi­su źró­dło­we­go prze­cho­wy­wa­no tu po­nad sto gło­wic bo­jo­wych, a te­ren obej­mo­wał dwa ma­ga­zy­ny oraz trzy obiek­ty okre­śla­ne ja­ko „Gra­nit”.

Je­den z ma­ga­zy­nów udo­stęp­nio­no do zwie­dza­nia. Obiekt przy­po­mi­na o taj­nej in­fra­struk­tu­rze woj­sko­wej zim­nej woj­ny; zwie­dza­nie i wy­da­rze­nia or­ga­ni­zo­wa­ne są przez opie­ku­nów miej­sca.

Szcze­ci­nek, po­ło­żo­ny nad je­zio­rem Trze­siec­ko, kry­je śla­dy hi­sto­rii zwią­za­ne z Wa­łem Po­mor­skim – roz­le­głym pa­sem for­ty­fi­ka­cji z cza­sów II woj­ny świa­to­wej.

W la­sach wo­kół mia­sta moż­na na­tknąć się na bun­kry, schro­ny bo­jo­we i ru­iny umoc­nień przy­po­mi­na­ją­ce o wo­jen­nych wy­da­rze­niach. W po­bli­żu Szcze­cin­ka wy­ty­czo­no szla­ki tu­ry­stycz­ne pro­wa­dzą­ce do naj­le­piej za­cho­wa­nych frag­men­tów for­ty­fi­ka­cji. Od­by­wa­ją się tu rów­nież co­rocz­ne re­kon­struk­cje hi­sto­rycz­ne.

B-Werk Nord to je­den z naj­więk­szych bun­krów Wa­łu Po­mor­skie­go i je­den z dwóch cięż­kich schro­nów bro­nią­cych od­cin­ka szcze­ci­nec­kie­go. Bu­do­wę roz­po­czę­to w 1934 r. Obiekt miał dwie kon­dy­gna­cje i czte­ry sta­no­wi­ska cięż­kich ka­ra­bi­nów ma­szy­no­wych, w tym jed­no w ko­pu­le pan­cer­nej.

Gór­na kon­dy­gna­cja zo­sta­ła moc­no wy­sa­dzo­na, a dol­na za­cho­wa­ła się w lep­szym sta­nie. We­wnątrz znaj­do­wa­ły się m.in. ma­szy­now­nia, izba opa­trun­ko­wa, uję­cie wo­dy i po­miesz­cze­nia dla żoł­nie­rzy.

Gó­ra Wi­siel­cza by­ła waż­nym punk­tem ob­ser­wa­cyj­nym Wa­łu Po­mor­skie­go. Umoc­nie­nia po­wsta­ły w la­tach 30. XX w.; obej­mo­wa­ły cięż­kie schro­ny, pan­cer­ne ko­pu­ły dla bro­ni ma­szy­no­wej oraz sta­no­wi­ska ob­ser­wa­cyj­ne.

Obiek­ty po­łą­czo­no pod­ziem­ny­mi ko­ry­ta­rza­mi z ko­sza­ra­mi. W 1944 r. te­ren wzmoc­nio­no ro­wa­mi i prze­szko­da­mi prze­ciw­pie­chot­ny­mi, a część pla­no­wa­nych sta­no­wisk ty­pu To­bruk nie zo­sta­ła ukoń­czo­na.

Gru­pa wa­row­na Śmia­dow­ska Gó­ra to je­den z naj­więk­szych ze­spo­łów for­ty­fi­ka­cyj­nych Wa­łu Po­mor­skie­go. Skła­da się z pię­ciu mniej­szych obiek­tów bo­jo­wych i du­że­go, dwu­po­zio­mo­we­go schro­nu po­łą­czo­nych roz­bu­do­wa­nym sys­te­mem pod­ziem­nych ko­ry­ta­rzy.

Gór­ny po­ziom słu­żył wal­ce, a dol­ny funk­cjom tech­nicz­nym i so­cjal­nym — mie­ścił m.in. ma­szy­now­nię, uję­cie wo­dy, po­miesz­cze­nia opa­trun­ko­we i miej­sca od­po­czyn­ku. Po woj­nie część obiek­tów wy­sa­dzo­no, lecz ko­ry­ta­rze za­cho­wa­ły się i po od­ko­pa­niu udo­stęp­nio­no je zwie­dza­ją­cym.